Zekat, İslam’ın beş şartından biri olup, zengin Müslümanların mallarından belirli bir kısmını fakirlere vermesidir. Kelime anlamı “temizlik, artma, bereket” olan zekat, malı arındırır ve toplumsal dayanışmayı güçlendirir. Nisap miktarı mala sahip olanlar, bir kameri yıl (354 gün) geçtikten sonra zekat verir. Zekat, fakirler, borçlular ve ihtiyaç sahipleri gibi Kur’an’da belirtilen sekiz sınıfa verilir. Bu ibadet, hem manevi arınma sağlar hem de sosyal adaleti destekler.
Zekat, nisap miktarına ulaşan malın %2,5’i (1/40) oranında hesaplanır. Önce zekata tabi mallar (nakit, altın, gümüş, ticari mallar) belirlenir. Sonra borçlar düşülür. Kalan miktar nisap miktarını (80,18 gram altın) aşıyorsa ve üzerinden bir yıl geçtiyse, %2,5’i zekat olarak verilir. Güncel altın fiyatları üzerinden hesaplama yapılır. Örneğin, 100.000 TL’lik mal varlığının zekatı 2.500 TL’dir.
Zekat, malın 1/40’ı (%2,5) olarak hesaplanır. Toplam mal varlığı belirlenir, borçlar ve asli ihtiyaçlar düşülür. Kalan miktarın %2,5’i zekat olarak ödenir. Örneğin, 200.000 TL’lik varlığın zekatı 200.000 x 0,025 = 5.000 TL’dir. Altın, gümüş, nakit ve ticari mallar bu orana göre hesaplanır. Nisap miktarına ulaşmayan mallar zekata tabi değildir.
Nisap miktarı, zekat vermek için gereken asgari zenginlik sınırıdır; 80,18 gram altın değerindedir. 2026’te bu, yaklaşık 324.267,16 TL’ye karşılık gelir (02.05.2026 itibarıyla). Nisap, bir kameri yıl boyunca bu miktarda mala sahip olan Müslümanların zekat vermesini gerektirir. Temel ihtiyaçlar ve borçlar bu hesaba dahil edilmez.
Zekat, nisap miktarını aşan mal varlığının %2,5’i oranında verilir. Örneğin, 400.000 TL’lik bir mal varlığının zekatı 400.000 x 0,025 = 10.000 TL’dir. Altın, gümüş, nakit para, ticari mallar ve yatırım gelirleri bu orana tabidir. Zekat, malın türüne göre nakit, altın veya mal olarak ödenebilir. Asgari oran %2,5’tir, ancak daha fazla vermek caizdir.
Zekat hesaplama aracı, mal varlığınızı girerek zekat miktarını otomatik hesaplar. Beşir Derneği Zekat Hesaplama aracı ile, nakit, altın, gümüş ve ticari mallarınızı ilgili sekmelere girersiniz. Borçlarınızı belirtirsiniz; araç, güncel kurları kullanarak net zekat miktarını hesaplar. Kullanıcı dostu arayüzlerle, birkaç adımda doğru sonuç alınır.
Nakit ve ziynet eşyaları için toplam değer belirlenir, borçlar düşülür. Kalan miktar 80,18 gram altının değerini aşıyorsa, %2,5’i zekat olarak verilir. Hanefi mezhebinde ziynet eşyaları da hesaplamaya dahil edilir. Güncel altın/gümüş fiyatları esas alınır. Örneğin, 100 gram altın için piyasa değeri üzerinden hesaplama yapılır.
Küçükbaş hayvanlar (koyun, keçi) için nisap miktarı 40’tır. 40-120 hayvan için 1 koyun, 121-200 için 2 koyun zekat verilir. Her ek 100 hayvan için 1 koyun eklenir. Hayvanlar bir yıl boyunca elde bulunmalı ve ticari amaçlı olmamalıdır. Nisap miktarına ulaşmayan küçükbaş hayvanlar zekata tabi değildir.
Büyükbaş hayvanlar (sığır, manda) için nisap miktarı 30’dur. 30-39 sığır için 1 yaşında buzağı, 40-59 için 2 yaşında dana verilir. Her ek 30 hayvan için bir buzağı, her 40 için bir dana eklenir. Hayvanlar bir yıl boyunca elde olmalı ve ticari amaçlı olmamalıdır.
Deve için nisap miktarı 5’tir. 5-9 deve için 1 koyun, 10-14 için 2 koyun, 15-19 için 3 koyun verilir. 25 deve ve üstü için deve verilir (örneğin, 25-35 için 1 yaşında dişi deve). Bir yıl boyunca elde bulunan develer zekata tabidir.
Öşür, tarım ürünlerinden alınan zekattır. Yağmur veya nehirle sulanan mahsulde 1/10, emek/masrafla sulanan mahsulde 1/20 verilir. Nisap miktarı yaklaşık 1 tondur. Ürün hasat edildikten sonra zekat ödenir. Örneğin, 1.000 kg buğdayın öşrü, doğal sulama ile 100 kg’dır.
Zekat hesaplamasında mal varlığının doğru belirlenmesi, borçların düşülmesi ve nisap miktarının kontrolü önemlidir. Güncel altın/gümüş fiyatları kullanılmalıdır. Malın üzerinden bir kameri yıl geçmesi gerekir. Hanefi mezhebinde ziynet eşyaları dahil edilir. Niyet, zekatın geçerli olması için şarttır. Temel ihtiyaçlar (kullanılan ev, araba) hesaba katılmaz.
Yaygın hatalar: ziynet eşyalarını hesaba katmamak (Hanefi için), borçları düşmemek, güncel kurları kullanmamak, nisap miktarını yanlış hesaplamak veya malın üzerinden bir yıl geçmeden zekat vermek. Ayrıca, zekatın sadece Ramazan’da verileceği yanılgısı yaygındır; zekat her zaman verilebilir. Yanlış niyet veya temlik eksikliği de zekatı geçersiz kılabilir.
200 gram altın için 5 gram zekat verilir. 200 x 0,025 = 5 gram.
150 gram altın için 3,75 gram zekat verilir. 150 x 0,025 = 3,75 gram.
100 gram altın için 2,5 gram zekat verilir. 100 x 0,025 = 2,5 gram .
90 gram altın için 2,25 gram zekat verilir. 90 x 0,025 = 2,25 gram.
80 gram altın için zekat verilmez; nisap miktarı 80,18 gramdır. 80 gram nisabı karşılamaz.
50 gram altın için zekat verilmez; nisap miktarına ulaşmaz.
Zekat, Müslüman, hür, aklı başında, ergen ve nisap miktarı mala sahip olanlara farzdır. Malın üzerinden bir kameri yıl geçmesi ve asli ihtiyaçlar/borçlar dışında nisabı aşması gerekir. Zengin sayılanlar, zekat vermekle yükümlüdür; bu, sosyal adaleti sağlama ve malı arındırma ibadetidir.
Zekat, Kur’an’da belirtilen sekiz sınıfa verilir: fakirler, miskinler, zekat memurları, kalpleri İslam’a ısındırılacaklar, köleler, borçlular, Allah yolunda olanlar ve yolda kalmışlar. İlim öğrencileri ve ihtiyaç sahipleri de bu kapsamdadır. Zekat, toplumsal dayanışmayı güçlendirmek için ihtiyaç sahiplerine ulaşmalıdır. Bu gruplardan kalpleri İslam’a ısındırılacaklar ve köleler günümüzde geçerli kabul edilmemektedir.
Zekat, zenginlere, gayrimüslimlere, kişinin eşine, çocuklarına, torunlarına, anne-babasına ve onların anne-babalarına verilmez. Kendi soyundan gelen veya bakmakla yükümlü olduğu kişilere zekat caiz değildir. Zekat, sadece ihtiyaç sahiplerine ve Kur’an’da belirtilen sınıflara verilir.
Zekat, malın nisap miktarına ulaştığı andan itibaren bir kameri yıl (354 gün) geçtikten sonra verilir. Belirli bir zaman şartı yoktur, ancak Ramazan ayı tercih edilir. Mal sahibi isterse süre dolmadan da zekat verebilir. Önemli olan, niyet ve temlik şartlarının yerine getirilmesidir. Erken verilen zekatlarda normal zekat vakti geldiğinde tekrar hesap yaparak verdiği miktarın yeterli olup olmadığını doğrular.
Zekata tabi mallar: altın, gümüş, nakit para, ticari mallar, tarım ürünleri, hayvancılık (koyun, keçi, sığır, deve) ve yatırım amaçlı gayrimenkul gelirleridir. Hanefi mezhebinde ziynet eşyaları da dahildir. Malın nisap miktarını aşması ve üzerinden bir yıl geçmesi gerekir.
Asli ihtiyaçlar (oturulan ev, eşya, giyecek, binek aracı, meslek aletleri) ve ticari olmayan gayrimenkuller zekata tabi değildir. Şafii mezhebinde ziynet eşyaları da muaf tutulur. Temel ihtiyaçlar için biriktirilen ve taahhüt edilen paralar da hesaba katılmaz.
Öğrenciler ve çalışmayanlar, nisap miktarı mala sahipse ve üzerinden bir yıl geçtiyse zekat vermelidir. Gelir durumu değil, mal varlığı belirleyicidir. Örneğin, bir öğrencinin 80,18 gram altın değerinde birikimi varsa, zekat farzdır. Aksi takdirde, zekat yükümlülüğü yoktur.
100 gram altın (400.000 TL, 4.000 TL/gram) ve 600 gram gümüş (30.000 TL, 50 TL/gram) için: Toplam 430.000 TL. Borç (50.000 TL) düşülür: 380.000 TL. Zekat: 380.000 x 0,025 = 9.500 TL.(Örnektir.)
200.000 TL nakit, 10.000 USD (350.000 TL) var. Toplam: 550.000 TL. Borç (100.000 TL) düşülür: 450.000 TL. Zekat: 450.000 x 0,025 = 11.250 TL.(Örnektir)
Ticari mal değeri 1.000.000 TL, borç 200.000 TL. Net: 800.000 TL. Zekat: 800.000 x 0,025 = 20.000 TL. Malın güncel piyasa değeri esas alınır.
50 koyun için: Nisap (40) aşıldığından 1 koyun zekat verilir. 35 sığır için: 1 yaşında buzağı verilir. Hayvanlar bir yıl elde bulunmalıdır.
Aylık maaş birikimi 120.000 TL, bir yıl geçti. Borç (20.000 TL) düşülür: 100.000 TL. Zekat: 100.000 x 0,025 = 2.500 TL. Nisap aşılmadıysa zekat gerekmez.
Zekat, mal varlığının %2,5’i olarak hesaplanır. Nisap (80,18 gram altın) aşılıyorsa, borçlar düşülür ve kalan miktarın 1/40’ı verilir.
80,18 gram altın değerinde (örneğin, 320.720 TL) mala sahip olanlar zekat verir.
Fakirler, miskinler, borçlular, yolda kalmışlar, ilim öğrencileri gibi Kur’an’da belirtilen sekiz sınıfa verilir.
Tüm altın türlerinin toplam gramajı kendi değerinde hesaplanır, güncel piyasa değeri üzerinden %2,5’i zekat verilir.
Mal varlığının %2,5’i, nisap (320.720 TL) aşılıyorsa ödenir. Örneğin, 400.000 TL için 10.000 TL.
Zekat oranı %2,5’tir (1/40).
Evet, kripto paralar ticari mal gibi değerlendirilir; nisap aşılıyorsa %2,5 zekat verilir.
Kişisel kullanım için araba zekata tabi değildir; ticari amaçlıysa zekat gerekir.
Oturulan ev zekata tabi değildir; yatırım amaçlı evlerin değeri veya kiradaysa kira geliri zekata tabidir.
Vadeli hesap ile para bulundurmak dinimizce uygun görülmemektedir. Bu durumda o hesapta bulunan ana para zekata tabi olarak hesaplanmalıdır. Ana paradan elde edilen miktarın ise bir sevap gözetmeksizin sadaka olarak verilmesi güzel görülmüştür.
Borçlar düşüldükten sonra kalan mal nisap miktarını aşıyorsa zekat verilir.
Malın piyasa değeri belirlenir, borçlar düşülür, kalan miktarın %2,5’i zekat verilir.
Kişinin hissesi nisap miktarını aşıyorsa, hisse değeri üzerinden %2,5 zekat verilir.
Evet, uygun görülen görüşe göre bir yıllık vadesi olan borçlar zekat hesabında düşülür.
Buluğ çağına ulaşana kadar bir çocuğun mal varlığı ebeveynine aittir. Bu nedenle hesaplama ebeveyn üzerinden olur. Ebeveyni olmayan çocuğun mal varlığı ise buluğa ermedi ise kendisine farz değildir.
80,18 gram ve üzeri altına zekat düşer.
Evet, bir kameri yıl (354 gün) geçtikten sonra verilir.
Evet, güvenilir platformlar aracılığıyla online zekat verilebilir.
Hayır, eş, çocuk, anne-baba gibi yakınlara zekat verilmez.
Evet, erişilebilir birikim nisap miktarını aşıyorsa %2,5 zekat verilir.
Evet, kira geliri nisap miktarını aşıyorsa %2,5 zekat verilir.
Evet, zekat güncel piyasa değeri üzerinden hesaplanır.
Evet, zekat vermek farzdır; vermemek ise günahtır.
Hayır, zekat malvarlığından, fitre ise kişi başı ödenir.
Hisse senedi, sukuk, kripto para gibi yatırım araçları zekata tabidir.
Evet, ihtiyaç sahibi ilim öğrencilerine zekat verilebilir.
